Rainforest Alliance Sertifikasyonu

Rainforest Alliance Sertifikasyonu

Kahve, kakao, çay, fındık, muz, meyve ve diğer tarımsal ürünler için alıcılar artık sadece verime değil; iklim etkisine, işçi haklarına ve arazi yönetimine de bakıyor. Rainforest Alliance Sertifikası, tam da bu noktada çevresel, sosyal ve ekonomik sürdürülebilirliği birlikte güvence altına alan global bir tarım standardı sunar. USB Certification, Rainforest Alliance tarafından yetkilendirilmiş bir belgelendirme kuruluşu olarak denetim faaliyetlerini uzman denetçi ekibi ile yönetmektedir.​

Rainforest Alliance Nedir?

Rainforest Alliance, biyoçeşitliliği korumak, çiftçilerin ve orman topluluklarının geçim koşullarını iyileştirmek ve iklim krizine karşı dayanıklı üretim modelleri geliştirmek için çalışan uluslararası bir sivil toplum kuruluşudur. Kuruluşun Sürdürülebilir Tarım Standardı, tarımsal üretimi üçlü taban çizgisi üzerinden değerlendirir:​
– Çevresel sorumluluk (orman, su, toprak, iklim)
– Sosyal eşitlik (işçi hakları, çocuk işçiliği, güvenli çalışma)
– Ekonomik uygulanabilirlik (verimlilik, gelir, pazar erişimi)​
Bu standart, 2020’den itibaren UTZ ve Rainforest Alliance önceki şemalarını birleştiren 2020 Sustainable Agriculture Standard çatısı altında güncellenmiş, 2025 itibarıyla da rejeneratif tarım yaklaşımıyla daha da güçlendirilmiştir.

Rainforest Alliance Standardı’nın Kapsamında Hangi Ürün ve İşletmeler Yer Almaktadır?

Rainforest Alliance tarım sertifikasyonu ve tedarik zinciri sertifikasyonu özellikle şu ürün ve aktörler için kritik hale gelmiştir:
– Kahve, kakao, çay, muz, kuruyemiş
– Aromatik bitki ve baharatlar, kesme çiçek ve her çeşit sebze/meyve
– Çiftlikler ve çiftçi grupları (küçük üretici grupları, büyük plantasyonlar)​
– İhracatçılar, ithalatçılar, işleyiciler, paketleyiciler ve markalar (tedarik zinciri sertifikasyonu)​
Standardın “tüm çiftlik yaklaşımı” (whole farm) ilkesi gereği, temel sürdürülebilirlik kuralları sadece sertifikalı ürüne değil, çiftliğin geneline uygulanır.

2020 Sürdürülebilir Tarım Standardının Temel Gereklilikleri

Rainforest Alliance Sürdürülebilir Tarım Standardı, çiftlik tarafı için 6 krıter etrafında yapılandırılır

  • Yönetim: Çiftlik veya üretici gruplarında; yönetim sistemi, kayıt düzeni, şikâyet mekanizması, haritalama ve risk analizini kapsayan, grup sertifikasyonu için gerekli güçlü bir iç kontrol ve iç denetim yapısının kurulmuş olması beklenir.
    Grup sertifikasyonunda güçlü bir iç kontrol sistemi ve iç denetim yapısı aranır.​
  • İzlenebilirlik: Dokümanlar ve izlenebilirlik platformu üzerinden ürünlerin tedarik zinciri boyunca izlenebilirliğinin etkin şekilde takip edilebilmesi gereklidir.
  • Prim: İlk alıcıya yapılan prim ödemelerinin kayıt altına alınması ve izlenebilir şekilde takip edilmesi sağlanır.
  • Çiftçilik: Ekim, dikim, rotasyon, budama, GDO kontrolü, toprak verimliliği, entegre zararlı yönetimi, tarımsal kimyasalların yönetimi ile hasat ve hasat sonrası uygulamalar bütüncül olarak değerlendirilir.
  • Sosyal Kriterler: Zorla çalıştırma ve çocuk işçiliğinin yasaklanması, işçi hakları, çalışma saatleri, ücret ve barınma koşulları ile iş sağlığı ve güvenliği (KKE kullanımı, eğitimler ve kaza kayıtları) denetimin kritik unsurlarıdır.
  • Çevresel Kriterler: Orman tahribatı, yüksek koruma değerine sahip alanlarda yeni tarım alanı açılması ve yasadışı ağaç kesimi kabul edilmez; toprak koruma, erozyon kontrolü, su yönetimi, pestisitlerin güvenli ve sınırlı kullanımı ile biyolojik çeşitlilik ve belgeleme/yeşil örtü uygulamalarına yönelik somut önlemler beklenir.

Standart, “çekirdek kriterler”e tam uyum ve bağlama göre seçilen iyileştirme konularında ilerleme (improvement topics) ister; böylece her yıl sürdürülebilirlik performansınız artan bir eğriye oturtulur.​

Rainforest Alliance Sertifikasyon Süreci (Çiftlik Tarafı)

1

Başvuru ve Tekliflendirme
Firmanın alan sayısına, çalışan sayısına, üretici sayısına göre denetim kapsamı ve süresi belirlenir. Rainforest Alliance sertifikasyon sisteminde tanımlı olan ürünler bazında üretim yapan her ölçekte işletme başvuru yapabilir.

2

Sözleşme İmzalanması
Tarafların yükümlülükleri, kapsam, denetim tarihi ve ücretler netleştirilir.

3

Denetim Planlaması
Denetimi gerçekleştirecek denetçiler ve ziyaret programı belirlenir.

4

Yerinde Denetim
–  Yetkili denetçiler; çiftlikleri, işleme tesislerini, işçi konaklama alanlarını ve kayıtları sahada inceler.​
–   Doküman kontrolü, mülakatlar ve gözlemlerle standardın sosyal ve çevresel şartları test edilir.

5

Denetim Raporu ve Bildirim
Denetim tamamlandıktan sonra uygunsuzluklar bildirilir. Kapanan uygunsuzluklar sonrası nihai rapor hazırlanır ve sertifika ile birlikte RA portalına lisan onayı alabilmek için yüklenir. Uygunluk halinde lisans onayınız RA tarafından iletilir.

USB Certification ile Rainforest Alliance Yolculuğunuz

Araziniz ve ürünleriniz için organik uygunluk analizi yaptırın, sertifikasyon sürecinizi USB Certification ile planlayın.

Sık Karşılaşılan Hatalar

USB Certification’ın sahada en sık gördüğü zorluklar şunlar:

Grup İç Kontrol Sisteminin Zayıf Olması

Sorun: Grup sertifikasyonlarında iç kontrol mekanizması yeterince güçlü değilse, üreticiler arasında standartlara uyumsuzluklar ortaya çıkar.

Çözüm: İç kontrol ekibini düzenli olarak eğitin.

Sosyal kriterlerin hafife alınması

Sorun: Çalışan hakları, iş güvenliği ve sosyal sorumluluk kriterleri göz ardı ediliyor.

Çözüm: İşçi hakları ve güvenlik prosedürlerini yazılı hale getirin. Düzenli eğitim ve farkındalık programları uygulayın. Denetimlerde sosyal kriterlere özel kontrol listeleri kullanın.

Haritalama ve Üretici Listesinin Eksikliği

Sorun: Üretici alanlarının doğru haritalanmaması ve eksik listeler, izlenebilirlik ve risk analizinde sorun yaratır.

Çözüm: GPS tabanlı haritalama araçları kullanın. Üretici listelerini düzenli güncelleyin ve denetim öncesi doğrulayın. Veri yönetimi için standart formatlar oluşturun.

Çiftlikler ve Markalar İçin Somut Faydalar

– Kahve, kakao, çay, fındık gibi emtia ürünlerinde büyük alıcılar, Rainforest Alliance gibi sürdürülebilirlik sertifikalarını tedarik şartı haline getirdi.​
– Logolu ürünler, tüketici nezdinde hem çevre duyarlılığı hem de etik üretim algısı ile farklılaşır.​

– Standart, iyi tarım uygulamaları ile verim ve kaliteyi artırmaya odaklanır.​
– Grup üyesi küçük çiftçilere yapılan prim ödemeleri ile çiftçinin gelirine destek olur​

– Ormansızlaşma, sosyal ihlaller ve kimyasal kullanımına dair global regülasyonlar karşısında daha hazırlıklı hale gelirsiniz.​
– İzlenebilirlik, şikâyet ve düzeltici faaliyet mekanizmaları, kurumsal risk yönetimi altyapınızı güçlendirir.​

Sıkça Sorulan Sorular

Yasal olarak zorunlu değil; fakat kahve, kakao, çay, muz, fındık gibi ürünlerde büyük alıcılar ve markalar için fiili bir tedarikçi şartı haline gelmiş durumda.

Firmalar, genellikle bir yıllık iç denetim ve eğitim sürecini tamamladıktan sonra, hasat dönemi öncesinde USB Certification’a başvurur. Süreçlerin tamamlanmasının ardından hasat döneminde gerçekleştirilen dış denetimlerde, mevcut uygulamalara ilişkin uygunsuzluklar tespit edilir. Bu aşamadan sonra, Rainforest Alliance tarafından lisans onayı verilmesine yönelik yaklaşık 13 hafta süren bir değerlendirme süreci olmaktadır. Uygunsuzlukların daha kısa sürede giderilmesi, söz konusu sürecin öne çekilmesine ve lisans onayının daha erken alınmasına olanak sağlayacaktır.

Sertifika geçerlilik süresi 3 yıldır.

Evet. Rainforest Alliance Tedarik Zinciri Standardı, kahve, kakao, çay, fındık vb. ürünlerin izlenebilirliğini ve logolu kullanımını bu aktörler için ayrı olarak düzenler.​